दैनंदिन शारीरिक कार्य म्हणजे काय ते स्पष्ट करा?

दैनंदिन शारीरिक कार्य म्हणजे काय ते स्पष्ट करा?

शारीरिक स्वास्थ्य

एक दिनचर्या सेट करा

आपल्या व्यावसायिक जीवनात अनेक व्यत्यय आलेले असताना आणि आपल्यापैकी बहुतेकजण घरून काम करत असताना, आपण स्वतःसाठी एक दिनचर्या ठरवणे आणि त्यास चिकटून राहणे महत्त्वाचे आहे. जर दिनचर्या सुनिश्चित केली गेली तर ते तणाव कमी करते आणि मानसिक आरोग्य सुधारते. तुमच्या दिनचर्येत मुलांना त्यांच्या अभ्यासात मदत करणे, ऑफिसची कामे घरून पूर्ण करणे, स्वयंपाक करणे, घरातील इतर कामे करणे आणि आसन, व्यायाम, प्राणायाम इत्यादी आरोग्यविषयक उपायांचा समावेश असेल तर उत्तम.

निरोगी खा आणि जेवणाच्या वेळा नियमित करा

निरोगी खाणे खूप महत्वाचे आहे. साखरयुक्त पेयांऐवजी जास्त पाणी प्या, आपल्या आहारात सोडियम आणि मीठाचा वापर कमी करा. कमी तूप, तेल आणि लोणी घालून अन्न शिजवा. जास्त चरबीयुक्त मांसाऐवजी सीफूड खा, अधिकाधिक भाज्या आणि फळे खा. घरी राहिल्याने तुमच्या आहारावरही परिणाम होऊ शकतो. संशोधन असे सूचित करते की अनियमित आणि अवेळी खाल्ल्याने तुमच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो. घरी असताना, तुम्हाला तुमच्या जेवणाची नियमितता राखण्याचा सल्ला दिला जातो.

पूर्ण झोप

नियमितपणे जितकी झोप घ्यायची तितकीच झोप घेण्याचा प्रयत्न करा कारण पुरेशी झोप खूप महत्त्वाची आहे. प्रत्येक दिवसासाठी नियमित झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ सेट करा. हे तुम्हाला चांगली झोप घेण्यास आणि सकाळी ताजेतवाने जागे होण्यास मदत करेल. पुराव्यांवरून असे दिसून येते की ज्या लोकांना पुरेशी झोप मिळत नाही त्यांना मानसिक आणि शारीरिक समस्या अधिक असतात. झोपेची कमतरता तुमच्या विद्यमान मानसिक आणि शारीरिक आरोग्याच्या समस्या देखील वाढवू शकते. रात्री पुरेशी झोप घेणे (प्रौढांसाठी 7 ते 9 तास) तुमचे शिक्षण, स्मरणशक्ती, मनःस्थिती आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारू शकते, तसेच तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती सुधारू शकते.

व्यायाम/योग

या दिवसांमध्ये तुम्ही नक्कीच घरी आहात, परंतु सक्रिय राहणे आणि शारीरिक क्रियाकलाप सुरू ठेवणे खूप महत्वाचे आहे. व्यायाम आणि योगासने तुमचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य दोन्ही सुधारू शकतात. तुमच्या परिसरात यावर कोणतेही बंधन नसेल तर तुम्ही बाहेर फिरायला जावे. बाहेर जाण्याची परवानगी नसली तरीही, असे बरेच व्यायाम आहेत जे तुम्ही सहजपणे घरामध्ये करू शकता, जसे की उभे उडी, पेनल्टी सिट-अप किंवा पुश-अप. किंवा घरात एकाच ठिकाणी बसण्याऐवजी काही काळ बंदिस्त जागेत चालत राहण्याचा प्रयत्न करा. आपण इच्छित असल्यास, आपण आपल्या व्यायामामध्ये काही वजन उचलणे देखील समाविष्ट करू शकता. यासाठी डंबेल वगैरे नसतील तर पाण्याची बाटली किंवा कॅन वापरू शकता. त्याचप्रमाणे लहान खोलीतही योगा करता येतो.

घरून काम करताना उत्पादकता वाढवा

आजकाल बरेच लोक ऑफिसची कामे घरून करत आहेत. तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य असे करत असल्यास, तुम्ही खाली दिलेल्या काही टिप्सचा अवलंब करू शकता. याच्या मदतीने तो या नवीन वातावरणात काम करताना त्याची उत्पादकता वाढवू शकतो.

5. इनडोअर वर्कस्पेस तयार करा

घरातील तुमच्या मर्यादित जागेत तुमची कामाची जागा सेट करा. मग ती रिकामी गेस्ट रूम असो किंवा तुमच्या जेवणाच्या टेबलाचा कोपरा. हे तुम्हाला ऑफिसमध्ये किंवा कामावर असल्याचा अनुभव देईल. यासोबतच घर आणि ऑफिसच्या कामातही फरक राहील. जर या जागेला थोडासा नैसर्गिक प्रकाश, ताजी हवा, एक किंवा दोन वनस्पती किंवा बाहेरचे दृश्य मिळाले तर ते तुमचा मूड उंचावेल आणि तुम्हाला सर्जनशील आणि उत्पादक ठेवेल.

5. फिरा

काम करत असतानाही, दर तासाला किमान दोन मिनिटे उभे राहण्याची खात्री करा. जास्त वेळ बसल्याने तुमच्या शरीरातील चयापचय क्रिया मंदावते, ज्याचा तुमच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो. काही मिनिटे उभे राहणे, ताणणे, चालणे यामुळे हातातील कामावर तुमचे लक्ष वाढेल.

5. कामाच्या बाहेर वेळ उपलब्ध करून द्या

आपल्या प्रियजनांसोबत वेळ घालवायला विसरू नका, कित्येक महिने शेल्फवर पडून असलेले पुस्तक वाचण्यासाठी वेळ काढा. स्वयंपाक, स्वच्छता आणि व्यायामासाठी वेळ काढा. आपण नातेवाईक आणि मित्रांसह साप्ताहिक व्हिडिओ चॅट्स देखील शेड्यूल करू शकता.

6. एक नवीन छंद वापरून पहा

तात्काळ समस्येवर लक्ष न देता, काहीतरी नवीन करून पहा! काहीतरी नवीन निरोगी शिजवा. नवीन कला प्रकार वापरून पहा जो तणाव कमी करण्यासाठी, सर्जनशीलता वाढवण्यासाठी, चिंता आणि नैराश्यापासून मुक्त होण्यासाठी आणि वृद्ध प्रौढांमध्ये स्मरणशक्ती राखण्यासाठी प्रभावी असल्याचे आढळले आहे.




शारीरिक सुदृढता म्हणजे काय

शारीरिक सुदृढता म्हणजे तुम्हाला निरोगी राहण्यासाठी आणि दैनंदिन जीवनातील क्रियाकलाप करण्यास अनुमती देण्यासाठी कार्यक्षमतेने एकत्र काम करण्याची तुमच्या शरीर प्रणालीची क्षमता. कार्यक्षम असणे म्हणजे शक्य तितक्या कमी प्रयत्नात दैनंदिन क्रियाकलाप करणे होय.

शारीरिक सुदृढता ही आरोग्य आणि कल्याणाची स्थिती आहे आणि विशेषतः, खेळ, व्यवसाय आणि दैनंदिन क्रियाकलापांचे पैलू पार पाडण्याची क्षमता आहे. शारीरिक सुदृढता सामान्यतः योग्य पोषण, व्यायाम आणि औपचारिक पुनर्प्राप्ती योजनेसह पुरेशी विश्रांती याद्वारे प्राप्त केली जाते. सुदृढता म्हणजे तंदुरुस्त आणि निरोगी असण्याची गुणवत्ता किंवा स्थिती. औद्योगिक क्रांतीपूर्वी, शारीरिक सुदृढतेची व्याख्या अवाजवी थकवा किंवा आळस न करता दिवसभराची कामे करण्याची क्षमता म्हणून केली गेली होती.

शारीरिक सुदृढता ही आरोग्याच्या मुख्य अटींपैकी एक आहे. एखादी व्यक्ती शारीरिकदृष्ट्या तंदुरुस्त असल्याशिवाय निरोगी राहण्याची आपण कल्पना करू शकत नाही. त्यामुळे शारीरिक तंदुरुस्तीचे पूर्ण कौतुक करणे आवश्यक आहे. शारीरिक सुदृढतेची सामान्य धारणा म्हणजे आजार नसणे. जर एखाद्या व्यक्तीला कोणत्याही ग्रहणक्षम आजाराने ग्रासलेले नसेल, तर तो शारीरिकदृष्ट्या तंदुरुस्त मानला जातो. हे खरे आहे का?

आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे शारीरिक तंदुरुस्तीची एक सार्वत्रिक स्थिती आहे की नाही जी सर्वांना एकसमान लागू आहे. असे नाही. तरुणांची शारीरिक तंदुरुस्ती ही वृद्धांपेक्षा वेगळी असते. एखाद्या क्रीडा व्यक्तीची शारीरिक तंदुरुस्ती ही लष्कराच्या कारखान्यात काम करणाऱ्या किंवा सामान्य माणसापेक्षा वेगळी असते. खरं तर, शारीरिक तंदुरुस्ती म्हणजे वेगवेगळ्या लोकांसाठी वेगवेगळ्या असते.


आरोग्य संबंधित शारीरिक सुदृढता घटक

1. कार्डिओ-रेस्पीरेटरी एन्ड्युरन्स (Cardio-respiratory Endurance) शरीराच्या रक्ताभिसरण आणि श्वसन प्रणालीची सतत शारीरिक हालचाली दरम्यान इंधन पुरवण्याची क्षमता प्रतिबिंबित करते. तुमची कार्डिओ-रेस्पीरेटरी सहनशक्ती सुधारण्यासाठी, चालणे, धावणे, जॉगिंग, पोहणे, सायकल चालवणे इत्यादी सारख्या दीर्घकाळापर्यंत तुमचे हृदय गती सुरक्षित पातळीवर उंचावणारे क्रियाकलाप करून पहा. तुम्ही निवडलेल्या क्रियाकलाप सुधारण्यासाठी पुरेसे कठोर नसावेत. तुमची कार्डिओ-श्वसन सहनशक्ती. तुम्‍हाला आनंद वाटत असलेल्‍या अ‍ॅक्टिव्हिटीसह हळुहळू सुरुवात करा आणि हळूहळू काम अधिक तीव्रतेने वाढवा.

2. स्नायूंची ताकद (Muscular Strength) म्हणजे स्नायू किंवा स्नायूंच्या गटांवर लागू केलेल्या शक्तीचे प्रमाण, एका जास्तीत जास्त प्रयत्नासाठी (आकुंचन) करण्यास सक्षम आहे. तुमचे स्नायू मजबूत बनवण्याची गुरुकिल्ली म्हणजे त्यांना प्रतिकाराविरूद्ध कार्य करणे, मग ते वजन किंवा गुरुत्वाकर्षण असो. जर तुम्हाला स्नायूंची ताकद मिळवायची असेल, तर वजन उचलणे (योग्य देखरेखीखाली) सारखे व्यायाम करून पहा.

3. स्नायूंची सहनशक्ती (Muscular Endurance) ही स्नायू किंवा स्नायूंच्या गटाची क्षमता आहे जी अयशस्वी होण्याच्या बिंदूपर्यंत थकवण्याआधी दिलेल्या कालावधीसाठी (किंवा पुनरावृत्तीची संख्या) सबमॅक्सिमल भार विरुद्ध शक्ती वापरते.

4. शरीर रचना (Body Composition) म्हणजे सांघिक शरीराच्या वस्तुमान ते शरीरातील चरबीचे प्रमाण, त्यात स्नायू, चरबी, हाडे आणि शरीराच्या इतर महत्त्वपूर्ण भागांचा समावेश होतो. आरोग्यासाठी आणि शरीरातील चरबीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी शरीराची रचना विचारात घेणे महत्त्वाचे आहे.

4. लवचिकता (Flexibility) म्हणजे सांध्याभोवती गतीची श्रेणी. सांध्यातील चांगली लवचिकता आयुष्याच्या सर्व टप्प्यांवर दुखापती टाळण्यास मदत करू शकते. तुम्हाला तुमची लवचिकता सुधारायची असल्यास, योग, जिम्नॅस्टिक्स आणि बेसिक स्ट्रेचिंग एक्सरसाइज प्रोग्राम वापरून पहा.


कौशल्य-संबंधित शारीरिक सुदृढता घटक

1. चपळता (Agility) म्हणजे सतत, वेगवान हालचाल राखून शरीराची दिशा आणि स्थिती बदलण्याची आणि नियंत्रित करण्याची क्षमता. उदाहरणार्थ टेनिस बॉल मारण्यासाठी दिशा बदलणे.

2. संतुलन म्हणजे एखादी व्यक्ती स्थिर किंवा हालचाल करत असताना शरीरावर नियंत्रण ठेवण्याची किंवा स्थिर करण्याची क्षमता. उदाहरणार्थ, जिम्नॅस्टिक्समध्ये हँडस्टँड.

3. समन्वय (Balance) म्हणजे हालचाली करताना शरीराच्या अवयवांसह इंद्रियांचा एकत्रितपणे वापर करण्याची क्षमता. उदाहरणार्थ, बास्केटबॉल ड्रिबल करणे. हात आणि डोळे एकत्र वापरणे याला हात-डोळा समन्वय म्हणतात.

4. गती (Speed) म्हणजे तुमचे शरीर किंवा तुमच्या शरीराचे काही भाग वेगाने हलवण्याची क्षमता. अनेक खेळ प्रतिस्पर्ध्यांवर फायदा मिळवण्यासाठी वेगावर अवलंबून असतात. उदाहरणार्थ, ले-अप करण्यासाठी वेगवान ब्रेक घेत असलेला बास्केटबॉल खेळाडू, ड्रॉप शॉट मिळवण्यासाठी पुढे सरकणारा टेनिसपटू, पास मिळवण्यासाठी बचावासाठी धावणारा फुटबॉल खेळाडू.

5. शक्ती (Power) म्हणजे स्नायूंच्या जास्तीत जास्त शक्तीचा वापर करून शरीराचे अवयव वेगाने हलवण्याची क्षमता. शक्ती ही गती आणि स्नायूंची ताकद या दोन्हींचे मिश्रण आहे. उदाहरणार्थ, व्हॉलीबॉल खेळाडू नेट वर उचलतात आणि त्यांचे शरीर हवेत उंच करतात.

6. प्रतिक्रिया (Reaction) वेळ म्हणजे तुम्ही जे ऐकता, बघता किंवा अनुभवता त्यावर त्वरीत पोहोचण्याची किंवा प्रतिसाद देण्याची क्षमता. उदाहरणार्थ, एखादा खेळाडू जलतरण किंवा ट्रॅक इव्हेंटमध्ये लवकर ब्लॉकमधून बाहेर पडतो किंवा बेसबॉलमध्ये बेस मारतो.